7 september 2011: Sprong naar een ander Tijdperk
De 1e zitting na het zomer reces. Als ik terugkijk naar de zomer is dat –anders dan in voorgaande jaren- geen vrolijke herinnering aan mooi weer, rust, genieten, etc….
Deze zomer kenmerkte zich door verschillende crises. Allereerst de schuldencrisis, met een diepere economische crisis tot gevolg. En met als neveneffect ook een solidariteitscrisis; 'Eén Europa' wordt steeds meer 'Geen Europa'. Maar ook een gezagscrisis, denk aan de Londense rellen. En de 'bevrijding' in het Midden-Oosten leidt zeer waarschijnlijk tot een leiderschapscrisis.
Ik ben van nature optimistisch van aard, op het naïeve af denk ik soms. Maar door de gebeurtenissen de afgelopen maanden werd ik somber gestemd. Het begint door te dringen dat onze toekomst echt niet meer zal lijken op het heden. Over 10 jaar, als ik 65 ben zal ik zeer waarschijnlijk niet meer zo kunnen leven zoals een aantal van de broederen die de 65 gepasseerd zijn nu doen. Maar ook de loge en het Odd Fellowship zal er dan echt anders uit zien.
Mijn somberheid verdween echter toen ik een paar weken geleden een lezing zag, die Jan Bommerez onlangs heeft gehouden. Hij plaatst de huidige tijd in een breder perspectief en als je vanuit de bredere culturele context terugkijkt kun je een aantal fases onderscheiden.
Beginnend met het Landbouwtijdperk, daarna het Industriële tijdperk, waarop ons huidige Informatietijdperk is gevolgd. Het komende tijdperk zou het Bewustzijns- Ideeën- of Transformatietijdperk worden. De overgangen tussen deze tijdperken gingen altijd met grote veranderingen gepaard, met sprongen. Bijvoorbeeld het ontstaan van het industriële tijdperk ging gepaard met de grote ontwikkeling van steden en de overgang naar het informatietijdperk met het een grote verandering in onze werkwijzen en grote banenverliezen in de industrie.
Nu ben ik eerlijk gezegd vrij nuchter van aard en geloof niet zo in voorspellingen. Maar wat ik wel zie is dat wij nu wel aan de vooravond staan van een nieuw tijdperk. Tevens valt het op, dat de tijdperken elkaar steeds sneller opvolgen. De overgangen ertussen gaan met sprongen, schoksgewijs. Er zit altijd een forse crisis tussen in, en deze volgen elkaar dus steeds sneller op. Een crisis kenmerkt zich doordat het geen lineaire, voorspelbare ontwikkeling is.
En daar hebben wij een hekel aan, wij houden van zekerheid.
En hoe komt dat nu? Door ons brein!
Wij zijn vanuit onze culturele context gewend om vooral naar ons brein te luisteren. Wij hebben van kinds af aan geleerd om te denken in oorzaak en gevolg. Lineair denken dus.
Ons logisch werkende brein (de linker hersenhelft) werkt in stabiele tijden prima, maar het is ook de meest beperkende factor voor vernieuwing: je hersenen kunnen niks nieuws zien. Van een nieuwe ontwikkeling wordt alleen de afwijking –van de bekende context- waargenomen en dat wat de hersenen niet kennen wordt niet eens waargenomen. Onze cultuur is dan ook gericht op het vasthouden van wat we hebben en kennen, niet op het loslaten. Het brein is een prima overlevingsinstrument, maar staat anderszins ook vernieuwing in de weg. Die zien de hersenen gewoonweg niet.
De onvoorspelbaarheid van de crisis wordt door ons als een bedreiging ervaren en het nieuwe wordt nog niet gezien.
En dat is nou juist zo jammer; anders zouden wij in de overgangs(-crisis) al kunnen genieten het zicht op de mogelijkheden van het nieuwe tijdperk.
En wat kunnen wij er dan aan doen?
Typerend is, dat als je mensen vraagt of ze geloven dat een goed idee meer geld kan opbrengen dan een leven hard werken ze vrijwel allemaal kiezen voor dat ene goede idee. Maar tóch blijft een overgrote meerderheid wel gewoon hard doorwerken op de manier zoals ze allemaal gewend zijn, want dat is vertrouwd.
Keynes zei ooit: "Het probleem is echter niet om nieuwe ideeën te krijgen, maar de oude patronen die zo sterk in ons verankerd zijn op te geven". Wat wij –ons brein- doet is vaak nieuwe ideeën op oude stapelen waardoor er een waardenconflict ontstaat. We zullen bewust het oude moeten loslaten.
Het lijkt raar, maar nieuwe ideeën komen tot stand als je in staat bent om naar dezelfde werkelijkheid te kijken maar met een andere mindset, invalshoek. ("De wereld is vervelend voor vervelende mensen en dezelfde wereld is boeiend voor boeiende mensen" ...het is maar hoe je kijkt, hoe jij jouw aandacht richt ...dát zie je). Dat doe je, door het rechter deel van je hersenen aan te spreken, de creatieve, spirituele, holistische kant van het brein.
Alleen zo kun je de beperking die je brein vormt omzeilen. Want je brein ziet alleen dat wat je al weet of afwijking van dat wat je al weet en zo leer je niks nieuws. Nieuwe ideeën komen vanuit de buik en het hart.
Bommerez stelt dat het nieuwe tijdperk vooral een tijdperk is van het niet-lineaire maar holistische denken. Dat betekent dat de rechterkant van ons brein meer aan bod moet komen. Of dat nieuwe tijdperk zó zal zijn kun je nog betwijfelen, voor mij staat wel vast dat de tijdperken elkaar steeds sneller opvolgen en dat dus de perioden van stabiliteit –waar het lineaire denken bij past- steeds korter zullen worden en de overgangen –sprongen, waar het spirituele, holistische denken bij past- steeds vaker zullen voorkomen.
Anders kijken dus, anders denken en durven voelen.
En daar zitten mijns inziens de kansen voor ons als Odd Fellows. Onze waarden zijn in elk tijdperk ongewijzigd, alleen de vorm waarin wij daar inhoud aan geven verandert.
De meerwaarde die wij allemaal ervaren in onze broederschap is dat wij op onze logeavond genieten van het loslaten van het "dagelijkse denken", het bewust loslaten van het lineaire denken dus.
Het Odd Fellowship zoals wij dat beleven en koesteren wordt juist gekenmerkt door 'gevoel' van broederschap, 'gevoel' dat we weer een prachtige logeavond hebben, 'gevoel' dat wij met iets moois bezig zijn. Buik en hart dus.... En de linkerkant van ons brein weet nooit te bedenken hoe die ene goede logeavond nou tot stand komt. Het blijkt onmogelijk dit met logisch oorzaak-gevolg denken te verklaren.
Het nieuwe "Bewustzijns-, Ideeën- of Transformatie tijdperk" of hoe het ook gaat heten biedt ons talloze mogelijkheden.
Het is óns tijdperk! Odd Fellows vormen een groep met een ziel, met ideeën, inspiratie. Ons Odd Fellowship is gebaseerd op het ontwikkelen van ons eigen bewust-zijn.
We moeten nog meer dan voorheen leren anders naar de werkelijkheid te kijken. Onze creatieve rechter hersenhelft eens wat meer aan het woord te laten komen.
Een nieuw tijdperk, waar het normale (logisch/oorzaak-gevolg) irrelevant wordt en de uitschieters de toon zetten.
Als je het zo bekijkt heb ik wel weer zin in een nieuw tijdperk. Daarvoor zullen we wellicht nog door een diepere crisis heen moeten, maar het brengt ons weer iets moois. Iets nieuws, wat ons brein zich nog niet kan voorstellen, maar wat er zeker is.
Dus dat onze loge over 10 jaar wellicht niet meer bestaat of het Odd Fellowship anders wordt ingevuld vind ik dan ook geen probleem, maar zie ik eerder als een uitdagende mogelijkheid.