3 november 2010: Boeken van Wijsheid
Koran of Bijbel?
In onze loge wordt over politiek of religie niet gedebatteerd, op dat gebied zijn Odd Fellows in hun loge strikt neutraal. Maar soms kan ik het ook niet laten… dus een column over twee religies die in ons land lijken te botsen…..
De aanleiding was een opinie stuk in Nrc.next, en een opmerking van Claudia de Breij die ik dezelfde dag hoorde.
Wij beginnen deze zitting altijd met het openen van de Bijbel, èèn bron van wijsheid voor ons. Maar zou hier nou ook de Koran mogen liggen? Met de kersverse kabinetsformatie is de tegenstelling tussen Islam en Christendom regelmatig punt van verhitte discussies geweest. Tegenstanders van de Islam beweren dat de Islam een agressieve politieke ideologie is, die uit is op het elimineren van ongelovigen. Dit wordt gebaseerd op uit hun verband gerukte zinsneden uit de Koran, zoals “Wanneer jullie hen die ongelovig zijn ontmoeten, slaat hen dan dood”…. Maar wat staat er feitelijk? “Wanneer jullie hen die ongelovig zijn ontmoeten, slaat hen dan dood maar wanneer jullie de overhand over hen verkregen hebben, boeit hen dan stevig vast , hetzij om hen later los te laten kopen wanneer de lasten van de oorlog zijn afgelegd” (Koran 47:4)
Dit klinkt dan toch ineens heel anders en is beslist geen oproep tot terroristische actie. Eerder een oproep om de tegenstander nièt te elimineren, eerder om alleen geweld te gebruiken als dat militair nut heeft. Zodra men de overhand heeft moet men vijandelijke soldaten niet doden maar gevangen nemen, om hen na de oorlog vrij te laten. Dit principe van oorlogsrecht geldt nog steeds en wordt internationaal algemeen onderschreven. Zo zijn er nog meer voorbeelden.
En de Bijbel dan?
Wat staat daar over andere goden dienen? “U moet hem ter dood brengen; samen met uw volksgenoten moet u hem stenigen tot de dood erop volgt, en zelf moet u de eerste steen werpen. Dat is zijn straf, want hij heeft geprobeerd u te vervreemden van de HEER”. (Deuteronomium 13:10-11) of Lucas (19:27) bijvoorbeeld “…Doch deze mijn vijanden, die niet hebben gewild, dat ik over hen koning zoude zijn, brengt ze hier, en slaat ze hier voor mij dood.” En ook in de Bijbel wordt de vrouw als ondergeschikt aan de man beschreven.
Voor beide boeken geldt mijns inziens: als je de teksten letterlijk leest en zinsneden uit hun verband haalt kun je zowel Koran als Bijbel haatzaaiend, intolerant en moordzuchtig noemen, vol van voor deze tijd onzinnige voorschriften.
De Koran en Bijbel verschillen van elkaar, maar de overeenkomsten -ook op het gebied van de hierboven voren geschetste punten- zijn groter:
Christendom en Islam zijn uit dezelfde wortels ontsproten en beide boeken delen minstens 18 verhalen, van de schepping en de zondvloed tot de geboorte van Jezus en het laatste oordeel. Talloze Bijbelse figuren komen ook in de Koran voor: Adam en zijn vrouw in het paradijs; David die wint van Goliath; Jonas en de (wal)vis en de Engel die aan Maria de geboorte van Jezus aankondigt.
Ook wat betreft waarden en normen is er een overlap tussen Bijbel en Koran. Zo wordt men aangespoord zijn ouders te eren en talent en vermogen in te zetten voor de goede zaak. Moord wordt veroordeeld, in de Koran al direct na de eerste (broeder-) moord. Daarbij wordt verwezen naar een Joods gezegde dat wie één onschuldig mens doodt, de hele mensheid vermoordt. In de Koran wordt zelfmoord uitdrukkelijk verboden, waardoor zelfmoordterroristen feitelijk dubbele criminelen zijn.
Ook het godsbeeld in beide boeken toont overeenkomsten. God is als licht, God heeft lief. Hij is de vergevende, de barmhartige, ook in de Koran. Twist over “Het boek” moet volgens de Koran ook niet met geweld, maar in dialoog.
Ook de betekenis van vrede, “Salaam” komt overeen. “Zalig zijn de vredestichters” heet het in de Bijbel. Allah roept op tot “de woning van de Vrede”, die hij stelt boven de godsdienstoorlogen. “Maak God niet tot beletsel [….] om vrede de te stichten tussen de mensen” (Koran 2:224)
Waarom zijn wij dan toch zo verdeeld en lijkt er een krampachtige angst te ontstaan voor de Islamieten?
Ik kan daarvoor twee redenen aangeven:
- Wij hebben als mensen behoefte aan tegenstellingen, want die hebben we nodig om onszelf te begrijpen en te plaatsen. Dus zijn we geneigd om tegenstellingen te zoeken en waar nodig te maken als die er niet zijn.
- Daarnaast laten wij ons vooral leiden door de uitingen van het geloof, die mensen er van maken. Dus het Katholieke geloof is vies omdat ze kindertjes betasten en de Islam is gevaarlijk want het zijn zelfmoord terroristen.
Ik geloof daar niet in. Wat ik wel geloof is dat geloof goede mensen beter kan maken, maar slechte mensen ook alleen slechter.
En hoe christelijk is onze westerse maatschappij nu nog eigenlijk? Als je de drukte op 2e Paasdag voor de meubelboulevards zou verklaren als een eerbetoon aan Jezus de timmerman, dan wel….
Dus kom ik terug bij mijn vraag: zou hier op het altaar óók de Koran mogen liggen? Ik ben geen deskundige, maar op basis van wat ik erover gelezen heb zou ik dat best aandurven. We zijn tenslotte één volk, dat leeft in één land, de gehele aarde. En we moeten alleen nog wat meer leren dezelfde taal te spreken, de taal van de liefde.